Deyimlerimiz

 

A
 Aç yatıp kuyruğumu dik tutarım: Bu ifade kimseye eyvallahım olmaz, zayıf olan yönümü,eksik yanımı başkalarına hissettirmem manasında kullanılır.Bir parça kendini beğenmişlik hali söz
 Afı-gafı kesildi Özellikle kendisinden daha zayıf olanlara karşı gösterilen sert tepki
 Agopun kazı : Çok yemek yiyen,obur kişiler için kullanılır.Ne bulursa yiyen,vakitli vakitsiz birşeyler yiyen kişi.
 Ağır ol ki batman gelesin Olgun davran,yaşının ve konumunun gereklerine göre haraket et. Kısaca ağırbaşlı ol.
 Akıl defter mi ? Akıl nisyan ile malüldür sözünün değişik bir söyleniş şekli. Yani insanız unutabiliriz.
 Aklı bir karış havada Yaşından beklenen olgunluğu göstermeyen,düşüncesizce haraket eden.
 Al karısı Masal kahramanı.Bakımsız ve geçimsiz kadın
 Ala bayrak açma Tartışma,kavga etme
 Ali kıran baş kesen Mahallenin kabadayısı,her dediğini zorlada olsa yapan.Kural tanımaz.
 Arabın yalellisi Hesapsız,kuralsız haraket eden,düzensiz,saf kişi
 Aralarından su sızmıyor Çok samimi iki dost
 Arap arap Beklenilmeyen bir durum karşısında söylenir
 Aşığa Bağdat ırak değildir İnsan isterse olmaz gibi görünen işleri bile başarabilir. Gayretli olmayı teşvik için kullanılır.
 Ayağıma çobalıyor Bana zarar veriyor, beni tahrik ediyor, beni rahatsız ediyor
B
 Başıma cin bıtırağı yapıştı Çok sinirlendim.
 Başımın etini yedi Muhatabını bunaltacak kadar çok konuşan kişiler için kullanılır.
 Başında kavak yelleri esiyor Yeterince hayat tecrübesi olmayan, feleğin çemberinden henüz geçmemiş kişi.
 Başkasının kanadı ile uçuyor Bir şahsın yakın çevresinin imkanlarından yararlanarak iş yapması, başarılı olması
 Baştan ayağa haberi yoktur İşlerini dağınık yapan, birinin yaptığı işten diğerinin haberinin olmaması hali.
 Bayram ekmeği ile köpek tavlanmaz Bir çiçekle bahar gelmez sözünün bir versiyonu.
 Benim halim itin zemheride kar yemesi Rahatsızım ama mecburen çalışıyorum. (Bir parça sitem.)
 Beterin beteri var En olumsuz durumdan daha da olumsuz durumlar olabilir.
 Bin koyunlu kürt gibi Rahatına düşkün, kendini pek sıkıntıya sokmayan
 Bir tahtası eksik Sağlıklı düşünemiyor, olayları iyi tahlil edemiyor
 Bir yaşıma daha girdim Yeni ve beklenilmeyen bir haber veya bir fikir duyulması halinde kullanılır
 Boğazına geçme Suçlayarak kızma
 Burnundan kıl aldırmıyor Kendisini beğenmiş
C
 Cılkı çıkmak Çok ayağa düşmüş, bayağılaşmış, Beklenen faydadan uzaklaşılmış.
Ç
 Çamura Yatma İşi yokuşa sürme, açıkca karşı çıkamadığı işi mazeret üreterek sürüncemede bırakma.
D
 Çobanın gönlü olsa tekeden (erkek keçiden) süt çıkarır Eğer insan arzu eder ve gayret gösterirse en olmayacak işleri bile yapabilir
 Dabanları yağlamak Hızlıca kaçmak.
 Damarına basmak Kızdırmak, hassasiyetlerine dokunmak
 Daşdöğen Çekirdekten yetişme, zorlukların üstesinden gelebilen kişi ya da çocuk
 Davara Sülo Sığıra Sülo evlenmeye gelince delidir Sülo

Nimet-Külfet dengesizliği. Her türlü yorucu ve sıkıntılı işlerin yaptırılması ama ödüle gelince başkasının tercih edilmesi

 Deriyi sürüsen bir şey bulaşmaz:

Çok kurak, verimsiz, etrafta hiç bitki kırıntısı yoktur.

 Dışlık alamıyorum Rahat edemiyorum, zevk alamıyorum
 Dışlıksız adam Geçimsiz adam
 Dökülen Çanak Dolmaz imiş.

Kaptaki nesnenin dökülmesi halinde dökülenin hepsi tekrar kaba doldurulamaz.Bir kısmı sağa sola saçılmıştır.

 Döşeğin yeğlik ola Ağır hastaların bir an önce iyileşmesi temennisi
 Dur bakalım kalbur sudan ne getiriyor Yakın gelecekte istemediği bir işi yapmak zorunda kalacak olan kişinin çıkmamış candan ümit kesilmez misali farklı beklentilere girmesi. (Bacım uşak ç
 Düğünün taşa konmuş gibi Önemsiz bir işi acele ederek bitirme telaşı
 Dünya yansa içinde çöpü yok Hiç birşeyi umursamayan, rahat, işleri oluruna bırakan
E
 Eğri oturup doğru konuşmak Ne pahasına olursa olsun doğru konuşan
 Ehli Keyfe Zevk Verir Kahvenin Kaynaması Eşeği Yoldan Çıkarır Sıpanın Oynaması

Çocukların veya ehil olmayan insanların isteğine göre haraket edip sonrada hataya düşme halinde kullanılır.

 Eksik etek Zayıf, korunmaya muhtaç. Daha ziyade kimsesiz kadınlar için kullanılır
 Ektiğim nohut, biçtiğim nohut, şehire gitmiş leblebi olmuş Geçmişini unutmuş, kendini beğenmiş
 El atına binen erken iner:

Başkalarının gücü ile,desteği ile haraket edenlerin başarısı kısa sürer.

 El eli yıkar elde döner yüzü yıkar Karşılıklı yardımlaşmayı vurgulayan bir deyim
 El elin eşeğini türkü çağırarak ararmış Başkalarına yaptığı işe yeterince özenmeyen, işin hakkını vermeyen kişiler için kullanılır
 El evladı el yanında it etinden ucuzdur Başkalarını düşünmeyen, başkalarının çektiği zorluklardan rahatsız olmayıp elindeki yetkiyi kötüye kullanan
 Elden ayaktan düşmek Bakıma muhtaç hale gelmek
 Elden gelen öğün savmaz, savsa da vaktinde gelmez Başkalarından gelecek yardıma güvenerek hayat idame ettirilemez
 Elli ayaklı madık (hetim)

Elinden iş gelmeyen, beceriksiz.

 Eşeğe gücü yetmeyen palanına saldırır Kendinden güçlü birine kızıp ona bir şey yapamayınca hırsını daha zayıf olanlardan çıkaran
 Ev danası öküz olmaz İnsanın yakın akrabası servetçe veya mevkiice ne kadar başarılı olursa olsun yinede eski konumunda değerlendirilir. Aynı durumdaki yabancılar kadar on
F
G
 Gelen mala gelsin Canın sağ olsun
 Gençlik bir huma kuştu çevirdim tutamadım, ihtiyarlık kart kumaş kimseye satamadım Gençliğin ve sağlığın kısa sürmesi, yaşlılığın uzun sürmesi
 Geniş yerde dar otur ki dar yerde geniş oturasın Ölçülü yaşa, biraz servet edinince şımarma
 Geniş yerde dar otur ki, dar yerde geniş oturasın.

Her an sıkıntılı günler olacakmış gibi tedbirli ol.Sağlıklı ve müreffeh olduğun günler gelip geçer, dar günlere hazırlık

 Gökten ne yağdı da yer kabul etmedi Çaresizlik içinde kabullenme.
 Gökten paldın yağsa boynuma geçmez Çok şanssızım. Paldın, eşeğin palanında bulunan halka şeklindeki bölüm.
 Görmemişin bir oğlu olmuş, çekmiş ….. koparmış Görgüsüz, sonradan görme
 Gözden çıkmış eşeği dağa salsan kurt yemez Kötüye birşey olmaz ifadesinin bir başka versiyonu
 Gözünü seveyim Sevgi ile söylenen bir ifade olup rica veya beğenme halinde söylenir
H
 Haldır hayat Bomboş, metruk
 Her kuş kendi sökünüyle uçar Kardeşler, akrabalar dayanışma içinde olmalıdırlar. Birlikte haraket etmelidirler
 Her zamanki küllü çörek Her zamanki adam. -Nasılsın hala? -Nasıl olayım her zamanki küllü çörek
 Herkesin yorulduğu yere bir han yapamayız Herkesi memnun etmek zorunda değiliz, herkesin her dediğini yapamayız
 Hık demiş burnundan düşmüş Birbirine çok benziyor
 Hımhış olma Tamamen ezilip kullanılamaz hale gelme
 Hırlı hottuk dur Akıllı uslu dur
 Hırtığını sıkma Boğazını sıkma
 Hiç yüz dirhem yok, hepiniz bir okkasınız Tartışmada herkesin kendi fikrinde ısrar etmesi, kendisini beğenmesi hallerinde kullanılır
I
İ
 İdaremiz çıkar çıkmaz Yıllık geçimimizi ucu ucuna sağlayabiliriz
 İki gummuk vurma İki yumruk vurma
 İki hallik bir bellik Birkaç zayıf, yaşlı, bakıma muhtaç adam
 İki zoğ arasında bir zoğ çıkarmak Telaşla bir işi yaparken, iş yoğunluğuna aldırmadan aradan başka bir işi çıkarmak
 İt izi kurt izine karışmış Bütün işler birbirine girmiş, işler kontrolden çıkmış
 İt yese kudurur

Bir kimse hakkında çok ağır sözler söyleme halini anlatmak için kullanılır.

J
K
 Kaburgası kalın Hali vakti yerinde, zengin
 Kaçanı Kovalayacaksın.

Acil, gecikmesinde sakınca olan işleri öncelikle yapacaksın.

 Kâkgız kâkgız Beklenilmeyen bir durum karşısında söylenir.
 Kapına gelen hınzırda(Domuz) olsa hızır muamelesi yap Kapına geleni boş çevirme, onu küçümseme.
 Kara çullara oturtmak Elinde avucunda neyi varsa alma.
 Kara Günün Kör Baltası

Her işe yarayan, herkese yardımcı olan kişi.

 Kara keçiyi gören içi dolu yağ sanıyor: Dış görünüşüne veya içinde bulunduğu konuma bakıp varlıklı sanma. Ölüler sanarmış ki diriler hep helva yiyor sözünün bir benzeri.
 Kıl kımıramıyor Hiç hava yok, hiç hareket yok, sessiz
 Kındır kındır Bir cismin yuvarlanarak gitmesi.
 Kırk dereden su getirmek İşi palağa yaymak,çok zorluk çıkarmak. Bürokratik engellerle oyalamak
 Kırk gün kar yağar bir gün av olur Fırsatlar bir kez ele geçer, çok sık fırsat yakalanamaz.
 Kırk hetim ile bir mağarada kalmak.

Çaresiz kalmak, zor durumda olmak.

 Kırk hissenin darısı Hissadarı çok olan miras.
 Kırk kıranla bacılık Herkes ile iyi geçinen, çok sayıda dostu olan
 Kirli çıkın Dış görünüşünden daha farklı, daha zengin olan kişi
 Koç olacak kuzu köm önünde belli olur Başarılı olacak adam daha çocukluk yıllarındaki hal ve haraketlerinden belli olur.
 Kop etmek Toplayıp yığın yapmak
 Köpeksiz köye uğramış elleri sopasız geziyor Saygısız bir şahsın yaptığı terbiyesizliklere kimsenin ses çıkarmaması.
 Kötü sen şurada dur, iyiyi arayıp bulamazsam sana dönerim Özellikle bir kızı isteyip de alamayan gencin ikinci bir kızı istemesi halinde kullanılır.
 Köyün küçüğünde, şehrin büyüğünde oturacaksın Küçük köylerde daha az sorun olur, fikir birliği daha kolay sağlanır.
 Kurtla yiyip sahibiyle ağlıyor Bu deyimin bir benzeride, hem kırar hem sarar, hem yapar hem bozar. Daha ziyade iki yüzlü, pişkin insanlar için kullanılır.
 Kurtlu İt Evde oyalanan, pek dışarı çıkmayan genç erkekler için kullanılır
 Kurttan Kuzu Doğarmı

Herkes ve her şey aslına çeker.Ot kökünün üzerine büyür deyimi ile aynı anlamlıdır.

 Kuyruğu kapıya sıkıştırmaz : Kendisini sıkıntıya sokmaz, başkalarını kullanır. Daha ziyade bencillik söz konusu olduğu için bu deyim olumsuz anlamda kullanılmaktadır.
 Külden helva yapsam yer Her şeye beğenir, detaylarla ilgilenmez
 Küller başaan (başına) Acısına, sıkıntısına ve perişanlığına rağmen hala birşeyler yapma halinde olan insanlar için kullanılır. (Acıyarak eleştirmek).
L
 Leyleği havada görmek Sürekli seyahate çıkmak
M
 Mal canın yongasıdır : Can malsız olmuyor.
 Medine fıkkarası Çok fakir
 Muhannete muhtaç olma Başkalarına muhtaç duruma düşme.
 Mumlar tutturmak Çok zahmet vermek
 Müdaanem yoktur Eyvallahım yoktur
N
 Ne it girmiş ne ziyan olmuş Hiçbir şeyi umursamamak.
 Ne oldum delisi Desinlere giden, dolduruşa gelen.
O
 Ortalık çirot değirmen Kimse kalmadı, bomboş, herkes gitti
 Ortalık Kel Ali'nin bağına döndü Ortalık çok karıştı işler birbirine girdi
Ö
P
 Palağa yayma Oyalamak
 Pörk başımdan sıçradı Birden bire çok sinirlendim
 Putu açılmadı Morali bozuk , keyfsiz, rahatsız
 Putunu Dikip Oturdu

Öfkeli ve asık bir suratla hiç konuşmadan oturma hali.Eleştirel bir yaklaşımla kullanılır.

R
S
 Saçını süpürge etme Fedakarca hizmet etmek.
 Sakalımın Yandığını Aramıyorumda Ellere Cevap Veremiyorum Yapılan işin olumsuzluğu nedeniyle açıklanmasında yaşanan güçlük hali. Misal: 65 yaşındaki kadının dut ağacına çıkması ve ağaçtan düşmesi karşısında,
 Sakalına Piyaz Doğramam:

Şirinlik yapmam, Gönlünün önüsüre gidemem, Eyvallahım olmaz.

 Salyan Sulha Gelir:

Köy bütçesi isterler,ön görülemeyen küçük masraflar olur tedarikli olmalıyız.

 Sussam gönül razı olmuyor,söylesem tesiri yok.

Bir nevi çaresizlik hali.Yanlışları düzeltememe durumu...Ya dehre gelmeseydim, Ya aklım olmasaydı.

 Süne salka geliyor Kendinden geçmiş bir şekilde sallana sallana geliyor
Ş
 Serçeye çubuk bela Altından kalkamayacağı işin altına girmek veya böyle bir durumla karşı karşıya kalmak.
 Şeytana pabucu ters giydirme Çok uyanık, açıkgöz
 Şıltah(k) atına binmek Çocukların çok neşeli olması yerinde durmaması hali, bir parça şımarıklık
T
 Tilki var ki baş kesiyor kurdun ise adı çıkmış Çok sinsi,fark ettirmeden işler çeviren.
 Tilkiler düğün ediyor Güneşli bir hava da hafif yağmur yağması halinde söylenir
 Tohuma kaçtı Kartlaşmış, tazeliğini, canlılığını kaybetmiş
U
 Ununu elemiş eleğini asmış Dünyalığını hazırlamış veya işleri yolunda çoluk çocuğuna iş imkanı sağlamış
 Uy beni beni Çok üzülme, dövünme
Ü
V
 Vade dolmasa da yaş öldürür Artık doksan yaşındayım daha ne kadar yaşayacağım ki ...
 Vahtılı sizi:

Size gıpta ediyorum, siz çok şanslısınız.

Y
 Yağlı G(K)are Israrcı, yapıştı mı istediğini almadan bırakmayan kişi
 Yere bakan yürek yakan Sinsi, güvenilmez
 Yere göğe sığmamak Çok övülmek
 Yılan Kırkan

Aşırı şekilde kendi çıkarını düşünen, bu amaçla ince hesaplar yapan.

 Yurt yeri Göçerlerin çadır kurdukları yer
 Yükünü Tepeye Yığma:

Çok nazlanma, kendisine önem verilmesini isteme.

Z
 Zemheri tilkisi Çok zayıf adam
 Zivik zivik arıyor Köşe bucak her yeri arıyor